Tin nông nghiệp

Nông dân cà phê đang làm giàu cho…chủ kho

Nguyễn Quang Bình

(TBKTSG Online) – Giá tuần giáp Tết tăng, thị trường không mấy chộn rộn. Có gì lạ khi cà phê chốt bán không nhiều, thị trường vẫn đủ nguồn cung?

Thị trường cà phê được lì xì Tết

Hình như thị trường cà phê năm nay không đi theo cách của những năm trước. Khi nhiều người nghĩ giá sẽ xuống thì nó lại bật lên; khi tưởng sẽ lên nó lại giảm mạnh. Tuần qua, thị trường cà phê gây bất ngờ lớn.

Báo cáo mới nhất của Tổ chức Cà phê Thế giới cho biết tổng lượng xuất khẩu cà phê thế giới trong năm 2014 lên mức cao kỷ lục với 111,7 triệu bao (60 kg=bao). Tăng mạnh là nhờ trong năm xuất khẩu Brazil đạt 36,3 triệu bao, so với năm 2013 chỉ 31,5 triệu bao. Báo cáo cũng cho biết may nhờ Việt Nam xuất khẩu khá, 25 triệu bao, nên bù cho Indonesia từ 10,9 triệu bao năm 2013 chỉ còn 4,5 triệu bao năm 2014. Colombia cũng tăng lên 11 triệu bao so với năm 2013 chỉ 9,7 triệu bao (xin xem biểu đồ 1).

Đáng ra tin này phải gây hiệu ứng xấu cho giá kỳ hạn trong tuần. Nhưng không! Giá hai sàn kỳ hạn arabica tại Mỹ và robusta tại châu Âu vào ngày thứ Năm 12-2 tăng đột biến, robusta tăng 46 đô la Mỹ/tấn và giá arabica tăng 114 đô la/tấn!

“Không biết giới đầu cơ muốn gì đây. Thường ở những ngày giáp Tết Nguyên đán, giá hay bị ép giảm, cộng với thời hạn chốt giá tháng 3 đang đến gần. Vậy mà mấy hôm nay giá tăng mạnh thế!”, một người tự xưng là nông dân lên mạng đưa ý kiến.

Thật vậy, sàn kỳ hạn robusta châu Âu có một tuần tăng tốt, giá đóng cửa ngày cuối tuần khuya hôm qua chốt mức 2.036 đô la/tấn, tăng 75 đô la/tấn so với một tuần trước đó. Theo đà tăng của sàn kỳ hạn, giá cà phê trên thị trường nội địa hôm qua tự nhiên vút lên, cộng thêm 700.000 đồng/tấn so với ngày trước đó. Sáng nay thứ bảy 14-2, giá cà phê tại các tỉnh Tây Nguyên lên quanh mức 40,5 triệu đồng/tấn, cao hơn tuần trước 1 triệu đồng/tấn.

Tình cho không biếu không…

Nhưng một điều kỳ lạ là dù giá tăng tốt như thế, thị trường vẫn không xôn xao như những lần trước đây. Các nhà xuất khẩu chưa chuẩn bị kịp tâm lý trước chuyện bất ngờ chăng?

Thật ra, đầu vụ có lúc giá đã tăng mạnh lên 41-42 triệu đồng/tấn ở ngay thời điểm đáng ra phải xuống. Đến cả những ngày này, theo kinh nghiệm nhiều người, trước đây nhiều người xuất kho để chi tiêu ngày Tết, tạo thành sức bán mạnh của cả thị trường làm giá thời điểm này các năm trước cũng thường giảm.

Nhưng năm nay, tin đồn hạn hán tại Brazil đã tạo nên tâm lý giữ hàng chặt, gặp phải mùa màng trong nước cũng được nhiều người báo thất bát nên lại càng có cớ để cho người người giữ hàng hay mua trữ.

Một lượng hàng rất lớn được dân cư và các thành phần kinh tế khác mua lại trên thị trường và trữ cho đến nay. Tuy nhiên, nếu để hàng trong nhà sẽ rủi ro và bất tiện, nhiều người đã đưa đến các kho của các nhà đầu tư nước ngoài hay các nhà xuất khẩu trong nước để gởi hàng. Có người nhận ứng trước chừng 70% giá trị thời điểm. Giả sử ai muốn gởi hàng vào kho hôm nay, họ sẽ nhận phần tạm ứng 70% của 40,5 triệu đồng, tức chỉ 28,35 triệu đồng/tấn. Phần còn lại sẽ nhận đủ khi người gởi hàng quyết định chốt giá cuối cùng.

Trong 4 tháng rưỡi đầu niên vụ 2014/15 vừa qua, nhiều nguồn tin báo rằng lượng cà phê bán ra ít là đúng vì chưa chốt giá. Bán không nhiều nhưng hàng giao vào kho vẫn lớn. Điều này tạo nghịch lý là lượng bán ít, lượng xuất khẩu đủ để cung ứng cho thị trường. Hóa ra, hàng giữ lại hay mua trữ số nhiều điều được chuyển sang gởi kho và chủ kho đã mạnh dạn đưa hàng giao hoặc bán cho nhà nhập khẩu. Đó cũng là lý do khiến giá cà phê không thể nào tăng mạnh vì hàng giao xuống tàu vẫn đủ và đều.

Nhà nghèo lì xì nhà giàu

“Bốn tháng nay công ty tôi xuất đến chục ngàn tấn nhưng chỉ mua được dưới một ngàn,” một nhà xuất khẩu không muốn nêu tên bộc bạch. “Do người có hàng muốn đợi giá lên, họ không chốt giá bán dù có khi chạm 41 triệu đồng/tấn”, ông ta nói. “Thật ra, đây là một kiểu đầu cơ giá lên. Nhà kho đánh đúng tâm lý muốn giá tăng của người gởi hàng, ứng tiền để kích họ mua thêm hàng hơn nữa để đưa vào kho nhiều hơn giúp họ kinh doanh cà phê với lượng vốn ít nhất”, một chuyên gia ngành hàng nói.

Đúng thế, thay vì phải mua cà phê với giá trị 100% thì nay nhà kho chỉ cần sử dụng 70% vốn, vì 30% còn lại người gởi hàng vào kho đang treo cược và đồng thời cho nhà kho sử dụng vốn mà không chịu lãi suất ngân hàng. Rộng lượng đến thế là cùng!

Nhớ những năm đầu thập niên 2000, giá cà phê thị trường nội địa có lúc chỉ còn 4 triệu đồng/tấn, bấy giờ có người nói giá một kí cà phê còn thua một cân cà pháo.

Bấy giờ, nhiều người đua nhau gởi kho và bán trừ lùi không chịu chốt giá. Khi thị trường xuống, tất cả đều đua nhau bán tống bán tháo, làm sập sàn kỳ hạn nhiều lần.

Giữ lại cà phê để gây sức ép thiếu nguồn cung ứng trên thị trường nhằm đẩy giá tăng, đó là mục đích cuối cùng. Nhưng nếu giữ hàng vì mục đích đơn thuần đầu cơ giá lên, gởi hàng để chốt giá sau, thì đây chính là cách tự mình cài “bom hẹn giờ” vì không biết lúc nào thị trường sẽ vỡ như bong bóng do sức ép chốt giá (bubble price).

Thị trường cà phê từ lâu có hai cách bán chính, mua bán có giá ngay và mua bán có giá chốt sau (price-to-be-fixed) hay còn gọi là mua bán trừ lùi hoặc cộng tới (differential basis). Nếu cả thị trường đều đầu cơ giá lên kiểu này, thì rủi ro lớn lắm! Không khéo cố tình ghim hàng để làm giàu cho mình, thì theo cách này tiền và hàng lại rơi vào túi các nhà kinh doanh hết thảy.

Triệt đường nhập lậu, giá đường tăng lên

Ngọc Hùng

(TBKTSG Online) – Hiện giá đường trên thị trường tăng khoảng 100 đồng/kg và nhiều khả năng còn tăng lên trong thời gian tới sau khi Bộ Công an cuối tuần qua triệt phá một đường dây buôn lậu đường quy mô lớn. Giá đường trên thị trường trong tuần đầu tiên của tháng 2-2015 dao động trong khoảng 11.300 -11.850 đồng/kg.

Theo Hiệp hội Mía đường Việt Nam (VSSA), sở dĩ giá đường trên thị trường tăng là do ảnh hưởng của thông tin ngày 7-2, Bộ Công an vừa bắt tạm giam vì hành vi buôn lậu đường đối với ông Vi Ngươn Thạnh tại An Giang.

Ông Nguyễn Hải, Tổng thư ký VSSA, cho biết theo khảo sát của hiệp hội, hai ngày hôm nay, tại TPHCM, các đầu mối phân phối đường đã không còn bán đường lậu từ Thái Lan và giá đường đã tăng lên thêm 100 đồng/kg.

Theo ông Hải, trên thực tế, người tiêu dùng không thể phân biệt đâu là đường sản xuất trong nước, đâu là đường nhập lậu từ Thái Lan mà chỉ có những cơ sở phân phối biết và cơ quan quản lý thị trường biết. Do tác động từ vụ triệt phá buôn lậu, những cơ sở kinh doanh đường để đảm bảo an toàn cho mình không còn bán đường lậu nữa.

Cùng quan điểm đó, theo giám đốc một nhà máy đường, việc bắt giữ một trong những “ông trùm” buôn lậu đường ở phía Nam trước mắt sẽ đánh động đến những đầu mối buôn lậu khác và để tránh bị liên lụy những đầu mối buôn lậu này sẽ tạm ngưng hoạt động buôn lậu đường qua biên giới Tây Nam thêm một thời gian.

Theo vị này, thường các đầu mối buôn lậu đường và các cơ sở kinh doanh đường ở phía Nam có mối quan hệ làm ăn lâu năm và trong thời gian này, hai bên sẽ tạm ngưng làm ăn với nhau. Tuy nhiên, các nhà máy đường khó mà chiếm lĩnh thêm được thị phần ví rất khó thiết lập quan hệ làm ăn với những hệ thống phân phối này.

Bên cạnh đó, hiện các siêu thị, hệ thống phân phối đã chuẩn bị xong lượng đường để bán lẻ cho người tiêu dùng trong dịp Tết Nguyên đán 2015, nên thông tin trùm buôn lậu bị bắt ở An Giang chỉ có tác động rất hạn chế trong việc giúp các nhà máy đường tăng lượng bán ra trong dịp tết này.

“Để mua đường chuẩn bị cho dịp Tết Nguyên đán, các công ty phân phối đã làm việc với các nhà máy mía đường từ nhiều tháng trước và thường một hai tháng trước tết, các công ty đã ấn định xong lượng đường phải mua nên lúc này họ không còn mua nữa,” ông nói.

Theo VSSA, hiện mỗi năm có khoảng 400.000 -500.000 tấn đường nhập lậu từ các tỉnh biên giới Tây Nam.

VSSA cho biết, tính đến ngày 30-1, lượng đường tồn kho tại các nhà máy, công ty thương mại thuộc hiệp hội là gần 282.000 tấn.

>>> DN mía đường “đứng ngồi không yên” vì đường của HAGL

>>> Năm 2015 sẽ nhập khoảng 81.000 tấn đường